عالم است بكند ، و هر حكمى را كه بخواهد به هر نحوى كه بخواهد براند . و كلمه « مجيد » صفت مشبهه از مجد است ، كه به معناى عظمت معنوى است ، و همان كمال ذات و صفات خدا است و معناى اينكه فرمود : * ( « فَعَّالٌ لِما يُرِيدُ » ) * اين است كه او هر چه بخواهد مىكند ، و چيزى نيست كه او را از آنچه اراده كرده منصرف سازد ، نه از داخل ذات خود ، كه مثلا دچار كسالت و خستگى شود ، و يا اراده اش مبدل به اراده اى ديگر شود ، و يا به هر جهت ديگر از اراده اش صرفنظر كند ، و نه از خارج ، مثل اينكه كسى جلو او را از انفاذ اراده اش بگيرد ، پس او مىتواند به كسانى كه مؤمنين را شكنجه مىدهند وعده آتش دوزخ بدهد ، و به كسانى كه ايمان آورده و عمل صالح مىكنند وعده بهشت بدهد ، براى اينكه او هم ذو العرش است و هم مجيد ، و او خلف وعده نمىكند ، چون * ( « فَعَّالٌ لِما يُرِيدُ » ) * است . * ( « هَلْ أَتاكَ حَدِيثُ الْجُنُودِ فِرْعَوْنَ وَثَمُودَ » ) * اين استفهام مىخواهد مطالب گذشته را مسلم كند ، و براى شدت بطش خداى تعالى نمونه هايى ارائه دهد و بفهماند چطور « مالك » و « مجيد » و * ( « فَعَّالٌ لِما يُرِيدُ » ) * است ، و اين در عين حال ، دلگرمى براى رسول خدا ( ص ) و مايه مسرت نفس شريف آن جناب نيز هست ، و معناى دو آيه روشن است . * ( « بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي تَكْذِيبٍ » ) * بعيد نيست كه از سياق استفاده شود كه مراد از * ( « الَّذِينَ كَفَرُوا » ) * تنها كفار از قوم رسول خدا ( ص ) باشد ، و در اين آيه كه كلمه « بل » بر سرش در آمده ، از اثر كردن مواعظ و استدلالهاى گذشته در دل كفار اعراض شده ، مىفرمايد : نبايد از آنان اميد داشت كه با شنيدن اين مواعظ و حجتها ايمان بياورند ، براى اينكه آنهايى كه كفر مىورزند و هم چنان بر تكذيب خود پافشارى مىكنند ، آنها از موعظه و استدلال منتفع نمىگردند . از اينجا روشن مىشود كه مراد از ظرف قرار دادن تكذيب و گفتن اينكه كفار در ظرف تكذيب قرار دارند ، همان اصرار ورزيدن آنان بر تكذيب است . * ( « وَاللَّه مِنْ وَرائِهِمْ مُحِيطٌ » ) * « وراى هر چيزى » جهات خارجى آن است ، جهاتى كه از آن خارج و به آن محيط است . مىفرمايد : خدا از خارج محيط به آنان و ناظر اعمالشان است ، و اين اشاره است به اينكه كفار نمىتوانند با كفر خود خدا را عاجز سازند ، چون او محيط به ايشان و از هر جهت قادر بر ايشان است ، اين جمله نيز تسليت خاطر خطير رسول خدا ( ص ) است .